Przywództwo zaczyna się od relacji – Erasmus+ na Maderze

Funchal, Madera, Portugalia 18-23 maja 2026r.

Udział w kursie „Leadership Excellence: A Soft Skills and Coaching Path” był dla mnie niezwykle wartościowym doświadczeniem zawodowym i osobistym. Jako dyrektor szkoły z ponad piętnastoletnim doświadczeniem na stanowiskach kierowniczych oraz osoba od blisko siedemnastu lat związana z edukacją, staram się uczestniczyć w szkoleniach dotyczących rozwoju, zarządzania i przywództwa. Na ten kurs zdecydowałam się jednak nie po to, by poznać kolejne modele zarządzania, ale by zatrzymać się na chwilę, spojrzeć z dystansu na własną praktykę oraz skonfrontować ją z najnowszymi trendami i badaniami dotyczącymi współczesnego przywództwa.

Tematyka kursu obejmowała między innymi inteligencję emocjonalną, skuteczną komunikację, aktywne słuchanie, coaching, zarządzanie konfliktem, myślenie systemowe, zarządzanie czasem oraz budowanie efektywnych zespołów. Szczególnie cenne było dla mnie to, że wszystkie zagadnienia prezentowane były nie tylko w formie teorii, ale przede wszystkim poprzez ćwiczenia praktyczne, analizę przypadków, dyskusje i wymianę doświadczeń pomiędzy uczestnikami.

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z kursu było potwierdzenie, że współczesne przywództwo nie opiera się już na hierarchii, kontroli i tradycyjnej metodzie „kija i marchewki”. Zarówno badania naukowe, jak i doświadczenia liderów największych organizacji pokazują dziś jednoznacznie, że trwałe zaangażowanie ludzi buduje się poprzez relacje, poczucie sensu, współodpowiedzialność oraz zaufanie. Wiele miejsca poświęcono inteligencji emocjonalnej, której znaczenie w przywództwie podkreśla między innymi Daniel Goleman. Szczególnie mocno wybrzmiała teza, że skuteczny lider nie musi mieć odpowiedzi na wszystkie pytania, ale powinien potrafić tworzyć przestrzeń, w której inni chcą angażować się, współpracować i rozwijać.

Bardzo inspirujące były zajęcia dotyczące aktywnego słuchania. Ćwiczenia pokazywały, jak często słuchamy po to, aby odpowiedzieć, zamiast słuchać po to, aby zrozumieć. W pracy dyrektora szkoły, gdzie każdego dnia prowadzę rozmowy z uczniami, rodzicami i nauczycielami, jest to umiejętność o fundamentalnym znaczeniu. Szczególnie wartościowe okazały się również techniki komunikacji oparte na szacunku i empatii, w tym elementy komunikacji bez przemocy (NVC), komunikacji asertywnej oraz modelu konstruktywnego reagowania na sukcesy innych osób (Active Constructive Responding).

Istotnym obszarem kursu było także myślenie systemowe. Podejście to pozwala spojrzeć na szkołę nie jako zbiór niezależnych problemów, ale jako organizm, w którym wszystkie elementy pozostają ze sobą w relacji. Analizując przykłady dotyczące wypalenia zawodowego nauczycieli, komunikacji czy zarządzania zmianą, utwierdziłam się w przekonaniu, że skuteczny lider powinien szukać przyczyn zjawisk, a nie jedynie reagować na ich skutki. Jest to szczególnie ważne w szkole XXI wieku, która funkcjonuje w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społecznej, technologicznej i kulturowej.

Dużą wartością była również praca w międzynarodowej grupie uczestników reprezentujących inne kraje europejskie i różne poziomy edukacji (tutaj zdecydowanie liczyłam na większe zróżnicowanie kulturowe – miałam kontakt ze Szwedami i Portugalczykami). Wymiana doświadczeń pokazała, że niezależnie od kraju, kultury czy systemu edukacji mierzymy się

Raport z mobilności Erasmus+

z bardzo podobnymi wyzwaniami: dobrostanem uczniów i nauczycieli, budowaniem zaangażowania, przeciwdziałaniem wypaleniu zawodowemu czy zarządzaniem zmianą. Jednocześnie miałam poczucie, że moje wieloletnie doświadczenie jako dyrektora szkoły było również wartością dla innych uczestników. Wielokrotnie podczas dyskusji i pracy warsztatowej mogłam dzielić się konkretnymi rozwiązaniami wdrażanymi w naszej szkole oraz przykładami dobrych praktyk wypracowanych przez lata pracy.

Szczególną rolę w całym doświadczeniu odegrała sama Madera. Wyspa zachwyca nie tylko przyrodą, ale także spokojem, harmonią i bliskością natury. Pobyt w takim miejscu sprzyja refleksji, uważności i spojrzeniu na własną pracę z szerszej perspektywy. Dla mnie był to czas zatrzymania się i ponownego zadania sobie pytań o sens przywództwa, o kierunek rozwoju szkoły oraz o wartości, które powinny stanowić fundament organizacji edukacyjnej.

Madera uświadomiła mi również coś bardzo ważnego: współczesny lider potrzebuje równowagi. Między odpowiedzialnością a zaufaniem. Między konsekwencją a empatią. Między realizacją celów a troską o ludzi. Między działaniem a refleksją. Nie oznacza to rezygnacji z wymagań czy odpowiedzialności. Wręcz przeciwnie – skuteczne przywództwo wymaga jasnych zasad, odwagi w podejmowaniu decyzji oraz gotowości do wyciągania konsekwencji. Jednak sposób ich realizacji powinien opierać się na szacunku, dialogu i partnerstwie.

Kurs pozwolił mi również utwierdzić się w przekonaniu, że wartości, na których od lat staram się budować naszą szkołę – zaufanie, współodpowiedzialność, autonomia, otwarta komunikacja i wzajemny szacunek – są zgodne z najnowszymi kierunkami rozwoju organizacji i edukacji. Jednocześnie przypomniał mi, że bycie wiernym własnym ideałom nie oznacza sztywności. Szkoła XXI wieku musi być elastyczna i gotowa do ciągłego uczenia się. Rozwiązania skuteczne kilkanaście lat temu często nie odpowiadają już potrzebom współczesnych uczniów, nauczycieli i rodziców. Rolą lidera jest nieustanne poszukiwanie równowagi pomiędzy trwałymi wartościami a koniecznością dostosowywania się do zmieniającego się świata.

Po powrocie planuję wykorzystać zdobytą wiedzę między innymi poprzez rozwijanie kultury informacji zwrotnej wśród nauczycieli, wdrażanie elementów coachingu w pracy zespołowej oraz większe wykorzystanie narzędzi związanych z inteligencją emocjonalną i aktywnym słuchaniem w codziennej komunikacji. Chciałabym również szerzej wykorzystywać podejście systemowe przy planowaniu zmian organizacyjnych oraz podczas pracy nad dobrostanem całej społeczności szkolnej.

Na zakończenie chciałabym serdecznie podziękować Zarządowi CEM za umożliwienie mi udziału w tej mobilności. Szczególne podziękowania kieruję również do Pani Małgorzaty Kuleszy za profesjonalne przygotowanie i koordynację programu Erasmus+, dzięki którym mogłam uczestniczyć w tym wyjątkowym doświadczeniu. Był to czas inspiracji, refleksji i rozwoju, który z pewnością przełoży się na dalsze działania podejmowane przeze mnie na rzecz naszej szkoły, nauczycieli i uczniów.

Z wyrazami szacunku, Agnieszka Sańka